Τίτλος Προγράμματος                                                                                                                     

«Ο Καλόγερος της Μελίκης: Ένα ταξίδι στην τοπική μας ιστορία και παράδοση»

Επίπεδο/ Βαθμίδα                                                                                                                           Δημοτικού

Γνωστικό αντικείμενο                                

Ιστορία

Τάξη                                                                                                                                                  

Δ΄ Δημοτικού

Εκπαιδευτικός                                                                                                                                   

Παραπούρα Ανδρομάχη

Πρόγραμμα Σπουδών

Σύνδεση με το Πρόγραμμα Σπουδών στις ενότητες: Γλώσσα, Ιστορία, Γεωγραφία, Μελέτη Περιβάλλοντος, Μαθηματικά, Εικαστικά, Μουσική, Εργαστήρια Δεξιοτήτων.

17 Στόχοι Βιώσιμης Ανάπτυξης                                                                                                      

Το πρόγραμμα συνδέεται με τους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης 4, 11, 12, 15, 16 και 17, καθώς προάγει την ποιοτική εκπαίδευση, την ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς, τον σεβασμό προς το φυσικό περιβάλλον, τη συλλογικότητα και τη συνεργασία με την τοπική κοινότητα.

• Στόχος 4: Ποιοτική Εκπαίδευση

Σύνδεση:

• Προάγει τη βιωματική και συμμετοχική μάθηση.
• Αναπτύσσει δεξιότητες έρευνας, συνεργασίας και δημιουργικής έκφρασης.
• Ενισχύει τη σύνδεση του σχολείου με την τοπική κοινωνία.

• Στόχος 11: Βιώσιμες πόλεις και κοινότητες

Σύνδεση:

• Αναδεικνύει την τοπική πολιτιστική κληρονομιά.
• Ενισχύει την πολιτιστική ταυτότητα και τη συνοχή της κοινότητας.
• Συμβάλλει στη διατήρηση και μεταβίβαση άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς.
• Στόχος 12: Υπεύθυνη Κατανάλωση και Παραγωγή

Σύνδεση:

• Το έθιμο σχετίζεται με τον κύκλο της φύσης, τη γη και την καλλιέργεια.
• Καλλιεργεί στάσεις σεβασμού προς τους φυσικούς πόρους και τη γη.
• Προωθεί την αξία της αυτάρκειας και της βιώσιμης αγροτικής ζωής.
• Στόχος 15: Ζωή στη Στεριά

Σύνδεση:

•  Αναδεικνύει τη σχέση ανθρώπου–φύσης.
• Τονίζει τη σημασία της γονιμότητας της γης και της προστασίας του φυσικού περιβάλλοντος.
• Ευαισθητοποιεί τους μαθητές για την ισορροπία των οικοσυστημάτων.

• Στόχοι 16: Ειρήνη, δικαιοσύνη και ισχυροί θεσμοί

Σύνδεση:

• Προάγει την έννοια της συλλογικότητας, της συνεργασίας και της ειρηνικής συνύπαρξης.
• Ενισχύει τον σεβασμό στους άγραφους κοινωνικούς κανόνες και τα έθιμα.
• Καλλιεργεί δημοκρατικές στάσεις μέσα από την ομαδική εργασία.
• Στόχος 17: Συνεργασία για τους Στόχους

Σύνδεση:

• Προωθεί τη συνεργασία σχολείου – οικογένειας – τοπικών φορέων.
• Ενθαρρύνει τη διαγενεακή επικοινωνία.
• Ενισχύει τη συμμετοχή της τοπικής κοινωνίας στην εκπαιδευτική διαδικασία

Θεματική Ενότητα

Εργαστήρια Δεξιοτήτων:  Φροντίζω το Περιβάλλον. 3. Παγκόσμια και τοπική Πολιτιστική κληρονομιά

Δράσεις ενεργού πολίτη.

Σύντομη περιγραφή του Προγράμματος

Το πρόγραμμα τοπικής ιστορίας εστιάζει στο παραδοσιακό έθιμο του «Καλόγερου» που αναβιώνει στη Μελίκη Ημαθίας, το πρωί της Δευτέρας της Μικρής Αποκριάς (μία εβδομάδα πριν από την Καθαρά Δευτέρα)τη . Οι μαθητές, μέσα από βιωματικές δράσεις, έρευνα, συζήτηση και δημιουργία, γνωρίζουν την ιστορία, τον συμβολισμό και τη σημασία του εθίμου, καθώς και τη σύνδεσή του με τη ζωή της τοπικής κοινότητας

Προσδοκώμενα Μαθησιακά Αποτελέσματα:

Γνωστικοί στόχοι

• Οι μαθητές να γνωρίσουν το έθιμο του Καλόγερου και την προέλευσή του.
• Να κατανοήσουν τη σημασία των παραδοσιακών δρωμένων στη ζωή της τοπικής κοινωνίας.
• Να συνδέσουν το έθιμο με έννοιες όπως η γονιμότητα, η φύση, ο κύκλος της ζωής.

Συναισθηματικοί – κοινωνικοί στόχοι

• Να αναπτύξουν σεβασμό και αγάπη για την τοπική πολιτιστική κληρονομιά.
• Να ενισχύσουν το αίσθημα της συλλογικότητας και της συνεργασίας.
• Να καλλιεργήσουν την πολιτισμική τους ταυτότητα.

Δεξιότητες

• Ανάπτυξη δεξιοτήτων έρευνας και παρατήρησης.
• Ενίσχυση της προφορικής και γραπτής έκφρασης.
• Δημιουργική έκφραση μέσα από εικαστικές και θεατρικές δραστηριότητες.

Πεδίο Υλοποίησης

• Η αυλή ή άλλοι χώροι του σχολείου.
• Περίπατοι γύρω από το σχολείο . Επίσκεψη στο συνοικισμό των Κωστιανών- Θρακιωτών της Μελίκης και παρακολούθηση του δρώμενου.
• Ο ψηφιακός χώρος του διαδικτύου.

Φάσεις Υλοποίησης

Α. Προετοιμασία

• Διερεύνηση πρότερων γνώσεων των μαθητών (συζήτηση στην τάξη).
• Προβολή φωτογραφιών ή σύντομου βίντεο από το έθιμο.
• Ανάγνωση απλού πληροφοριακού κειμένου προσαρμοσμένου στην ηλικία των μαθητών.
• Καταγραφή ερωτημάτων των παιδιών.

Β. Σχεδιασμός

• Δημιουργία ομάδων εργασίας (π.χ. ιστορία, πρόσωπα του εθίμου, μουσική, συμβολισμοί).
• Καθορισμός δραστηριοτήτων:
  • συνεντεύξεις με παππούδες/γιαγιάδες ή κατοίκους του χωριού,
  • συλλογή φωτογραφικού υλικού,
  • ζωγραφιές και κατασκευές (μάσκες, φιγούρες).
• Διαθεματική σύνδεση με:
  • Γλώσσα (παραγωγή γραπτού λόγου),
  • Μελέτη Περιβάλλοντος,
  • Εικαστικά και Θεατρική Αγωγή.

Γ. Υλοποίηση

• Επεξεργασία των πληροφοριών που συνέλεξαν οι ομάδες.
• Δημιουργία αφίσας ή μικρού βιβλίου για το έθιμο.
• Παρακολούθηση  του δρώμενου του Καλόγερου και συμμετοχή σε αυτό.
• Ακρόαση παραδοσιακής μουσικής (λύρα – νταούλι).

Δ. Επικοινωνία

• Συνεργασία με:
  • γονείς,
  • τοπικούς πολιτιστικούς συλλόγους,
  • ηλικιωμένους της κοινότητας.
• Πρόσκληση προσκεκλημένου (π.χ. μέλος πολιτιστικού συλλόγου) για συζήτηση με τους μαθητές.

Ε. Διάχυση

• Παρουσίαση του προγράμματος:
• σε σχολική γιορτή ή εκδήλωση,
• στην ιστοσελίδα ή στον πίνακα ανακοινώσεων του σχολείου.
• Έκθεση μαθητικών έργων (ζωγραφιές, κατασκευές, κείμενα).

ΣΤ. Αναστοχασμός – Αξιολόγηση

• Συζήτηση στην τάξη: «Τι μάθαμε – τι μας άρεσε περισσότερο».
• Φύλλο αναστοχασμού με απλές ερωτήσεις.
• Αυτοαξιολόγηση των μαθητών μέσα από ζωγραφική ή σύντομο γραπτό.
• Αναστοχασμός εκπαιδευτικού για την πορεία και τα αποτελέσματα του προγράμματος.